KONGRESI I ZEMALJSKE KONFERENCIJE KPJ 1919-1937

Opis

Kongresi i zemaljske konferencije KPJ 1919–1937 predstavljaju zbornik dokumenata i ključni istorijski period u kojem je Komunistička partija Jugoslavije delovala u uslovima legalnosti, a potom i oštre ilegalnosti i frakcijskih borbi. Izraz se odnosi i na istoimeni značajni istoriografski publikovani zbornik (Istorijski arhiv KPJ, tom II) koji je uredio Moša Pijade, a koji obuhvata najvažnija dokumenta, rezolucije i odluke donete na skupovima partije u međuratnom periodu. Pregled najvažnijih skupova KPJ (1919–1937) • Osnivački kongres (Kongres ujedinjenja) • Datum i mesto: 20–23. april 1919. godine, Beograd. • Detalji: Osnovana je Socijalistička radnička partija Jugoslavije (komunista) – SRPJ(k), koja kasnije mijenja naziv u KPJ. • Drugi kongres KPJ • Datum i mesto: 20–25. jun 1920. godine, Vukovar. • Detalji: Usvojen je novi program, a partija je preimenovana u Komunističku partiju Jugoslavije. Ubrzo nakon toga usledila je državna zabrana rada (Obznana). • Prva zemaljska konferencija KPJ • Datum i mesto: jul 1922. godine, Beč (u ilegalnosti). • Detalji: Prvi veći skup nakon prelaska u ilegalnost; raspravljano je o prelasku na rad kroz legalne radničke organizacije. • Druga zemaljska konferencija KPJ • Datum i mesto: maj 1923. godine, Beč. • Detalji: Nastavljene rasprave o organizustrukturiranju partije u uslovima policijske represije. • Treća zemaljska konferencija KPJ • Datum i mesto: januar 1924. godine, Beograd. • Detalji: Značajna konferencija na kojoj je prevagu odnelo stanovište o nacionalnom pitanju i borbi protiv „velikosrpske buržoazije“. • Treći kongres KPJ • Datum i mesto: maj 1926. godine, Beč. • Detalji: Održan u emigraciji, obeležen oštrim unutrašnjim sukobima i frakcijskim borbama između leve i desne struje. • Četvrti kongres KPJ (Drezdenski kongres) • Datum i mesto: 6–12. novembar 1928. godine, Drezden (Nemačka). • Detalji: Pod uticajem Kominterne osuđene su i leva i desna frakcija. Zaključeno je da se Kraljevina SHS nalazi pred revolucijom, a istaknuto je pravo naroda na otcepljenje, što je bitno usmerilo kasniju politiku partije. • Četvrta zemaljska konferencija KPJ • Datum i mesto: decembar 1934. godine, Ljubljana. • Detalji: Održana u zemlji radi obnavljanja partijskog aparata razbijenog Šestojanuarskom diktaturom. Na njoj se prvi put istaknutije pojavljuje Josip Broz Tito. • Period do 1937. godine • Kraj 1930-ih obeležile su velike Staljinove čistke u Moskvi u kojima je stradao i tadašnji vrh KPJ (Milan Gorkić i dr.). Godine 1937. Josip Broz Tito preuzima puno rukovodstvo nad KPJ, čime počinje nova faza konsolidacije partije pred 5. zemaljsku konferenciju održanu 1940. godine u Zagrebu.